رویداد ارائه طرح تولیدی برای جذب سرمایه (پیچینگ)؛ پل خلاقیت تا تولید
بر اساس سند تحول سازمان صدا و سیما، یکی از وظایفش نقش قرارگاهی و عدالتگستری در عرصهٔ تولید و توزیع آثار رسانهای است.
در حوزهٔ صنایع، وقتی قرار است یک محصول جدید تولید شود، صاحب ایده ابتدا نمونهای از آن را با سرمایهگذاری شخصی تولید میکند، سپس در جمعی ارائه میدهد و سپس سرمایه جذب میکند تا به تولید انبوه برسد. اما در صنایع خلاق، این امکان وجود ندارد؛ چون محصول، یکتا است. شما نمیتوانید مثلاً یک فیلم بسازید، بعد همان را چند نسخه تولید کنید و بفروشید. چنین مفهومی در این حوزه (صنایع خلاق) جایی ندارد.
سؤال این است که سرمایهگذاران، سفارشدهندگان، صاحبان شبکههای تلویزیونی و توزیعکنندگان، از کجا باید متوجه شوند چیزی که تولید میشود، منطبق با همان چیزی است که وعده داده شده و ارزش سرمایهگذاری دارد؟ چگونه باید متقاعد شوند که اثر کیفیت لازم را دارد یا اصلاً با تولیدکننده ارتباط بگیرند؟
گاه پیش آمده که فردی مدعی است اثرش بهخوبی ارائه نشده یا ارتباط شفافی بین سفارشدهنده و تولیدکننده برقرار نبوده و در نتیجه، ابهامات و اعتراضاتی شکل گرفته است.
بر همین اساس، سالهاست که در جهان، شیوهٔ مشخص و چارچوبداری برای ارائهٔ ایده وجود دارد. زیرا مدیران وقت محدودی دارند، نمیتوانند برای هر ایده، جلسات طولانی بگذارند. معمولاً این ارائهها حدود ۷ دقیقه طول میکشد. در این مدت، ارائهدهنده بخشهایی از کار، طرح، پتانسیلهای درآمدزایی، هزینههای احتمالی و سایر نکاتی را بیان میکند.
این فرصت محدود، هم ارائهدهنده را وادار میکند خلاصه و منسجم حرف بزند، هم شنوندگان را ترغیب میکند که در همان لحظه، تصمیم بگیرند. این همان لحظهای است که به آن اصطلاحاً «Pitching» میگویند.
ضمناً پیشنهاد ما این است که برای این واژه، معادل فارسی مناسبی پیدا شود و مرجع آن یعنی فرهنگستان، معادل مناسبی را معرفی نماید، زیرا این اصطلاح، با «ارائه» که معادل Presentation است، تفاوت دارد و چارچوب مشخصی دارد، درحالیکه «ارائه» لزوماً چارچوب ندارد، مثلاً در ارائه دانشجویی، ارائه اتفاق میفتد که شرایطش با رویداد ارائه طرح تولیدی برای جذب سرمایه (پیچینگ) فرق دارد.
رویداد ارائه طرح تولیدی برای جذب سرمایه (پیچینگ) در انگلیسی، به آن ضربهای میگویند که در بازی چوگان، گلف و کریتکت و امثال آن، ان لحظه ضربه زدن را «پیچ» میگویند.
چه اینکه در داخل، برخی معادل رویداد ارائه طرح تولیدی برای جذب سرمایه (پیچینگ) را «پرتاب» یا «شتاب» گرفتهاند که البته این نوع ترجمهها، آن واحد بودن و مرجع بودن را القا نمیکند.
چشمانداز؛ فراتر از فیلم کوتاه
در کشور ما، باید از یک سو چنین مهارتی را به تولیدکنندگان آموزش داد، و از سوی دیگر، شنوندگان و سرمایهگذاران مناسب را گرد هم آورد تا از تولید کنندگان حمایت بشود. در این جلسات، ممکن است چند سرمایهگذار با هم در یک پروژه سرمایهگذاری کنند. برخی نهادها هم اعلام میکنند که سرمایهگذاری مستقیم نمیکنند، اما اگر اثر تولید شود، امکان پخش آن را دارند. حتی ممکن است سرمایهگذاران بر اساس پخش در یک شبکهٔ خاص، حاضر به مشارکت شوند.
این رویدادها باید حرفهای باشند، نه آماتوری. سرمایهگذار وقت و منابع محدودی دارد و باید اثر حرفهای ببیند. سابقهٔ کاری شرکتکنندگان و کیفیت طرحها پیش از پذیرش بررسی میشود. درواقع برگزار کنندگان این رویداد بررسی میکنند که آیا ارائه دهنده، بالقوه فیلمساز هست یا خیر؟
ما در شبکه آیفیلم فعلاً با تیمهای کوتاهمدت شروع کردهایم و امکان ساخت فیلم کوتاه فراهم است. در این ارائههای ۷ دقیقهای، باید پتانسیل درآمدزایی، شانس موفقیت در جشنوارهها و سایر ویژگیهای پروژه بهروشنی بیان شود. این باعث همافزایی بین سرمایهگذاران و حمایت عادلانه و شفاف از آثار میشود.
پیش از این، تجربهٔ مشابهی در حوزهٔ انیمیشن داشتیم و نتایج بسیار مثبتی حاصل شد؛ از جمله شناسایی 60 شرکت حرفهای متعدد در سراسر کشور. حالا جای چنین رویدادی در بقیهٔ عرصههای رسانهای نیز خالی است.
چهار زبان، یک فرصت جهانی!
شبکهٔ «آیفیلم» با چهار کانال به زبان فارسی، انگلیسی و عربی و دری (افغانستان، تاجیکستان و بخشهایی از ازبکستان) گسترهٔ جغرافیایی وسیعی را پوشش میدهد و بازخوردهای مثبت زیادی دریافت میکند، خصوصاً در عربی که از سریال ناریا بازخوردهای خوبی داشتیم، چه اینکه در بخش آفریقای مرکزی، شبه قاره و هند و پاکستان و… بازخوردهای مناسبی داریم. لذا این شبکه نیازمند آثار متناسب با مأموریت خود است و تصمیم گرفتیم از تجربهٔ Pitching استفاده کنیم تا ارتباط مستقیم با فیلمسازان حرفهای برقرار کنیم.
از اول مهرماه، سایت رویداد باز میشود و افرادی که سابقهٔ کار در حوزهٔ فیلم کوتاه داشته و توانایی پیشبرد طرح خود را دارند، میتوانند ایدههایشان را ثبت کنند. پس از پذیرش اولیه، طی ۹۰ روز آموزش آنلاین میبینند تا مهارت Pitching را بیاموزند. همزمان، تیم برگزارکننده با سرمایهگذاران و خریداران (مستمعین مناسب) مذاکره میکند تا آنها در رویداد حضور یابند.
این رویداد همزمان با بازار جشنواره بین المللی صبح برگزار میشود. خریداران و سرمایهگذاران بینالمللی نیز دعوت میشوند. چه اینکه در دور اول جشنواره صبح 15 خریدار را میزبانی کردیم. چه اینکه شبکهٔ آیفیلم، در صورت تناسب با مأموریتش، از آثار حمایت مالی خواهد کرد.
تمام شبکههای معاونت برونمرزی صدا و سیما نیز پای کار هستند، زیرا به محتوای جدید نیاز دارند. معاونت سیما، بخش خصوصی و سایر نهادهای مرتبط هم در این رویداد حضور خواهند داشت.
این برنامه، حتی میتواند فرصتی برای سازمانهایی چون وزارت نیرو و وزارت نفت باشد تا با سرمایهگذاری در آثار، پیامهای فرهنگساز خود را منتقل کنند. نمونهاش تجربهٔ ما با وزارت نیرو در حوزهٔ انیمیشن بود که به راهحلی ساده اما تأثیرگذار در فرهنگسازی مصرف انرژی رسید؛ اینکه مردم در منزلشان دماسنج داشته باشند.
در آینده، برنامه داریم که مدل «Pitch معکوس» را هم اجرا کنیم؛ جایی که سرمایهگذاران و سفارشدهندگان ابتدا نیازهای خود را اعلام میکنند و سپس تولیدکنندگان، متناسب با آن ایده ارائه میدهند.
همهٔ اینها نیازمند آن است که رسانهها بهخوبی موضوع را برای جامعه تبیین کنند تا اثرگذاریاش به حداکثر برسد.
پاسخ به سوالات خبرنگاران:
1- در پاسخ به این سؤال که آیا این رویداد قرار است محتوای خاصی را تزریق کند؟
* ما فیلتری برای طرح نداریم و تحت قانون اساسی ایران فعالیت میکنیم. طرحها بر این اساس تأیید میشود و سلیقهای عمل نمیکنیم. همچنین فرد باید اثبات کند توانمند است. به کسی که صرفاً ایدهای به فکرش رسیده، نمیتوانیم سرمایهگذار وصل کنیم و بعد متوجه شویم شخص کارش این نیست.
* ما برگزارکننده هستیم و ذائقه و سلیقهای را به این فرایند تزریق نمیکنیم؛ کمااینکه شبکه آیفیلم خودش از مستمعان جلسات رویداد ارائه طرح تولیدی برای جذب سرمایه (پیچینگ) خواهد بود. کار ما ایجاد فضای عرضه و تقاضاست و در هر دو سمت باید فرهنگسازی شود. این پدیده نوپاست و برگزارکننده فقط فرصت برای ملاقات تولیدکننده و عرضهکننده ایجاد میکند.
2- در پاسخ به این سوال که شبکه آیفیلم خودش سریال پخش میکند، چگونه قرار است از فیلم کوتاه حمایت کند؟
* شبکه آیفیلم، یک شبکه بازپخش صرف سریالها نیست. فیلمهای سینمایی هم در دایره توجه و پخش آیفیلماند و ما در هفته هشت فیلم سینمایی پخش میکنیم. ما ادارهکل تولیدات نمایشی معاونت برونمرزی را هم داریم که برای جذب مخاطب خارجی و داخلی تولیداتی دارد، مثل سریال ناریا یا گیلدخت و مجموعههایی که تولید و پخش شده و در راستای این سیاستها سریال، مینی سریال یا فیلم سینمایی هم میسازیم. آیفیلم هم در پس این تولید دنبال مخاطب خود است و قدم در مسیر سرمایهگذاری مشترک گذاشت که پیچیدگیهای خاص خود را دارد. فیلم «ماهی در قلاب» با این سیاست تولید شده است.
* در آیفیلم برنامه تخصصی برای حوزه فیلم کوتاه داریم که حضور فعالی در بخش فیلم کوتاه و شبکه ارتباطی گستردهای دارد و ایده برگزاری رویداد ارائه طرح تولیدی برای جذب سرمایه (پیچینگ) از این برنامه شروع شد. بر این اساس ما به این طرح رسیدیم که میتوانیم عامل جدی در ایجاد این سکوی تعامل بخش عرضه و تقاضا باشیم.
* افق ما در سالهای آتی ورود افراد به فرایند سریالسازی و ساخت فیلم سینمایی است. در فیلم کوتاه توقف نمیکنیم و برای فیلم کوتاه هم در فراخوان چارچوبی داریم به این شکل که حداقل زمان فیلم کوتاه برای ارائه طرح ۵ دقیقه در نظر گرفته شده. با شناسایی این افراد ممکن است آنان را به تهیهکننده حرفهای وصل کنیم تا اثر بلند یا مینیسریال بسازند.
3- در کشور ایران، رویدادهای مشابه دیگری هم وجود دارد، مزیت این رویداد چیست؟
* در کشورهای مختلف این روند (رویداد ارائه طرح تولیدی برای جذب سرمایه (پیچینگ)) در تولید آثار هنری وجود دارد. انجمن سینمای جوانان یا بخشهای مشابه دیگر هم میتوانند در یکی از بخشهای این رویداد قرار بگیرند. سکو کارش ایجاد ملاقات است؛ نمایندگان نهادهای متولی فیلم کوتاه و دستاندرکاران این حوزه میتوانند در هر دو سمت (عرضه یا تقاضا) حضور یابند. ما به این گفتمانسازی کمک و از ظرفیت هر دو طرف استفاده میکنیم.
* همه این موارد با قرارداد پیش میرود و شکل کاملاً حقوقی دارد. ایدههای ثبتشده در سایت ما نیز جنبه قانونی دارد و میتوان به این ثبت استناد شود.
4- آیا این رویداد وارد انیمیشن و تولیدات مرتبط با آن نیز میشود؟
* در این دوره فقط به فیلم کوتاه میپردازیم و انیمیشن مد نظر ما نیست. در چشمانداز ما انیمیشن وجود دارد؛ اما این دوره فقط بر فیلم کوتاه متمرکزیم.
5- آیا این رویداد حضوری است یا آنلاین؟
* بسته به کشورها و افراد درباره آنلاین یا حضوری بودن رویداد ارائه طرح تولیدی برای جذب سرمایه (پیچینگ) تصمیمگیری میشود. بسیاری از شرکتهای دنیا امروز تولیدات خود را از طریق رویداد ارائه طرح تولیدی برای جذب سرمایه (پیچینگ) میگیرند و این اتفاق آنلاین رخ میدهد. تلاش میکنیم تا جایی که بشود رویداد ارائه طرح تولیدی برای جذب سرمایه (پیچینگ) حضوری اتفاق بیفتد؛ اما آموزشهای ما قطعاً آنلاین خواهد بود زیرا برای کاربر سخت است دو تا سه ماه برای آموزش حضور یابد.